Ontlastingsverlies (fecale incontinentie)

Als u last heeft van fecale incontinentie, ook wel anale incontinentie, ontlastingsincontinentie, ontlastingverlies of incontinentia alvi genoemd, betekent dit dat u ontlasting of windjes niet goed kunt ophouden. U heeft last van ongewild ontlastingsverlies. 

Back to top

Wat is fecale incontinentie?

Fecale incontinentie is het ongewild verlies van ontlasting of winden. Sommige mensen zijn volledig incontinent en poepen in hun broek zonder het te merken. Maar ook als u maar een klein beetje ontlasting verliest, ongewild windjes laat of wanneer u alleen remsporen in uw onderbroek heeft, is sprake van een lichte vorm van anale incontinentie. Dit komt meer voor dan men aanvankelijk dacht en niet alleen op hogere leeftijd. Maar liefst 1 op de 10 Nederlanders krijgt in zijn of haar leven een keer te maken met ontlastingsincontinentie. Vrouwen hebben vaker last van ongewild ontlastingsverlies dan mannen en meestal begint het pas echt een probleem te worden na de menopauze. Bij goed navragen blijkt vaak dat de klachten toch eigenlijk al langer bestonden, maar dat ze pas naar een arts gaan als het een ernstig probleem is geworden. Dus ondanks het feit dat het een enorme invloed kan hebben op het dagelijks leven, wordt er uit schaamte weinig of niet over het ontlastingsverlies gesproken, zelfs niet met de huisarts.

Back to top

Symptomen en klachten bij fecale incontinentie

De klachten en ernst van de klachten bij ontlastingsincontinentie kunnen erg verschillen. De meest voorkomende klachten bij fecale incontinentie zijn:

  • Anale jeuk, pijn en geïrriteerde huid bij de anus
  • Ongewild windjes laten tot echt in de broek poepen zonder het te voelen.
  • Soiling (het achterlaten van sporen in de onderbroek) kan ontstaan door het niet goed uit kunnen poepen, waardoor soms restjes ontlasting net boven de kringspier achterblijven. Bij bewegen komt dit alsnog naar buiten. 
  • Geen aandranggevoel van de ontlasting hebben
  • Verlies van kleine beetjes slijm uit de anus
  • Gevoelens van schaamte als gevolg van vieze luchtjes en angst voor ongelukjes
  • Diarree of juist obstipatie (constipatie of verstopping)
  • Winderigheid (gasvorming en een opgeblazen gevoel)
  • Blaascontroleproblemen. Bij sommige therapieën kunnen die problemen tegelijk worden meebehandeld.
Back to top

Oorzaken van fecale incontinentie

Er zijn vele oorzaken van ontlastingsincontinentie. Meest voorkomende oorzaken zijn:

  • (Gedeeltelijke) beschadiging van de kringspier of de bekkenbodemspier
    Beschadiging van de kringspier in de anus komt met name voor bij vrouwen die een zware bevalling hebben gehad. Het kan ook voorkomen als complicatie na een operatie, als gevolg van een ongeluk of na seksueel misbruik. Als de kringspier in de anus is beschadigd dan voelt u wel aandrang, maar kunt u de ontlasting niet ophouden.
  • Verslapping van de kringspier of de bekkenbodemspier
    Verslapping van de kringspier in de anus is vaak een combinatie van een slechtere werking van de kringspier zelf en een slechtere werking van de zenuwen naar de kringspier. Hierdoor verdwijnt het aandranggevoel, waardoor u niet merkt dat u ontlasting verliest.
  • Beschadiging van zenuwen die de kringspier en bekkenbodemspieren aansturen.
    De kringspier en de bekkenbodemspieren worden aangestuurd door zenuwen. Deze kunnen beschadigd raken tijdens een bevalling. Ook kunnen beschadigingen ontstaan door langdurige verstopping (obstipatie), een operatie of ouderdom. Ook bij bepaalde ziekten kunnen de zenuwen beschadigd raken, zoals bij Multiple Sclerose (MS) of Spina Bifida (open rug).
  • Verzakking van de endeldarm (anale prolaps)
    Bij een anale prolaps is een deel van de endeldarm door de anus naar buiten gezakt. Op den duur leidt dit tot incontinentie.
  • Chronische darmontstekingen
    Bij een chronische darmontsteking, zoals de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa of proctitis, kan het slijmvlies van de endeldarm ontstoken raken. Dit kan een versterkt aandranggevoel veroorzaken. Hierdoor is het moeilijker om ontlasting op te houden.
  • Chronische diarree
    Sommige mensen die langdurig last hebben van dunne ontlasting of diarree hebben moeite met het ophouden van de ontlasting.
  • Overloopdiarree (paradoxale diarree) of chronische obstipatie (verstopping)
    Bij langdurige verstopping kan dunne ontlasting langs de harde ontlasting in de endeldarm weglekken. Dit wordt ook wel overloopdiarree, paradoxale diarree of ‘soiling’ genoemd. 
  • Spastisch bekkenbodem syndroom
    Het spastisch bekkenbodem syndroom ontstaat wanneer de bekkenbodemspieren en de inwendige sluitspier van de anus vrijwel altijd aangespannen zijn. Mensen die last hebben van het spastisch bekkenbodem syndroom hebben daardoor veel moeite met het kwijtraken van ontlasting. Zij hebben vaak last van langdurige verstopping. Hierdoor kan uiteindelijk overloopdiarree ontstaan.
  • ontsteking van het slijmvlies van de endeldarm (proctitis)
Plaatje bekkenbodemspier rotocel uitwendige sluitspier inwendige sluitspier aambei

 

Back to top

Tips en adviezen bij fecale incontinentie

Als de ontlastingsincontinentie wordt veroorzaakt door verstopping of diarree, zijn er een aantal tips en adviezen die de klachten kunnen verminderen:

  • Eet regelmatig en vezelrijk
    Eet voldoende vezels. Vezels nemen vocht op en zorgen daardoor voor een goede darmwerking. Hierdoor blijft de ontlasting zacht en soepel. Vezels zitten met name in groente, fruit en volkorenproducten. Een gezonde gevarieerde voeding bevat alle voedingsstoffen die je dagelijks nodig hebt. Bekijk 
    hier of u voldoende vezels eet.
  • Controleer of u gezonde ontlasting heeft.
    Onderstaande video geeft uitleg over hoe u gezonde ontlasting kunt herkennen.
  • Drink voldoende
    Drink dagelijks minstens 1,5 tot 2 liter vocht. Drink niet teveel koffie, thee, koolzuurhoudende dranken. Deze prikkelen de anus en daarvan kunnen uw klachten verergeren.
  • Beweging
    Door regelmatig te bewegen wordt de darmbeweging gestimuleerd en kan je verstopping voorkomen. Als je veel zit of lang achter elkaar staat, is de kans op verstopping groter. Stel toiletbezoek niet lang uit, ga naar het toilet als u aandrang voelt.
Back to top

Onderzoek en diagnose bij fecale incontinentie

Meestal is uw verhaal en het lichamelijk onderzoek al voldoende om de diagnose te stellen. Vaak vragen we u om een dagboek bij te houden, een zogenaamd continentiedagboek. Hiermee krijgen we een goede indruk van de ernst van de incontinentie. Bovendien kan na de ingestelde behandeling het dagboek opnieuw ingevuld worden; zo kan er ‘gemeten’ worden of uw klachten verminderd zijn. Soms zal nader onderzoek nodig zijn, zoals een kijkonderzoek van de darm (endoscopie), een druk- en/of volumemeting (anale mano- en voluminometrie), een endo-echografie (echografie van binnenuit) van de anus en de endeldarm of een defaecografie (röntgenonderzoek).

Hier kunt u meer informatie vinden over de onderzoeken.

Back to top

Behandelen van fecale incontinentie

Het is afhankelijk van de oorzaak van de incontinentie, uw leeftijd en uw gezondheidstoestand welke behandeling voor u de beste is. We maken hierbij ook onderscheid in niet operatieve behandelingen en operatieve behandelingen. Indien er geen sprake is van een gescheurde anale kringspier, kiezen we veelal eerst voor een niet operatieve behandeling. Bij een verslapping of beschadiging van de kringspier en/of bekkenbodemspieren zijn er verschillende behandelingen mogelijk, ook operatieve.

Niet operatieve behandelingen

  • Regulering van de stoelgang
    Het kan zinvol zijn om de stoelgang beter te reguleren; dat wil zeggen met vezelrijke voeding of vezelhoudende medicijnen, bij voorkeur psylliumvezels, de stoelgang meer samenhang te geven. Ook adviezen als regelmatig eten en drinken leiden soms al tot verbetering.
  • Bekkenfysiotherapie
    Samen met een geregistreerd bekkenfysiotherapeut(e) leert u met oefeningen hoe de spieren op de juiste manier te ontspannen en aan te spannen. Het is de bedoeling dat u, als de behandeling is beëindigd, zelf doorgaat met de oefeningen. Het is raadzaam om ze in uw dagelijks schema in te bouwen. Om te laten zien wat het effect is van uw oefeningen, kan er gebruikt gemaakt worden van biofeedback training. Terwijl u de spieren aanknijpt, ziet u wat voor effect dit heeft. Dit kan door middel van een apparaat dat uw beweging omzet in een grafiek. Het kan ook m.b.v. echografie.
  • Electrostimulatie
    Electrostimulatie is een extra stimulatie van de spieren middels kleine stroomstootjes. Vaak wordt deze techniek als ondersteuning gebruikt.
  • Percutane neurostimulatie (PTNS)
    Deze techniek lijkt erg op de sacrale neuromodulatie (zie onder). Het verschil is dat de zenuw (n.tibialis) via een klein naaldje, dat aan de binnenkant van de enkel wordt aangebracht, wordt gestimuleerd.
  • Darmspoeling
    Hierbij wordt de darm ‘leeggespoeld’, zodat u de rest van de dag zonder angst voor lekkage de deur uit kunt. Dit kan met een klein flesje (150cc) voor klachten van soiling al voldoende helpen. Voor grotere spoelingen zijn verschillende spoelsystemen in de handel. Wij werken nu samen met Hoogland Medical om te zorgen dat een continentie verpleegkundige u thuis uit kan leggen hoe het systeem werkt. Darmspoelen is een intensieve bezigheid, en kan een goede tijdelijke oplossing zijn of een laatste behandeling voordat tot het aanleggen van een stoma (zie onder) wordt overgegaan. Voor meer informatie over het gebruik van het spoelflesje zie de informatiefolder.
  • Hulpmiddelen
    Er bestaan anale tampons die als een stop functioneren. In de regel is dit wel een tijdelijke oplossing, maar geen definitieve. De tampon geeft nogal wat klachten, zeker als het gevoel in de anus normaal is. Lees hier meer over hulpmiddelen voor continentie.
Back to top

Operatieve behandelingen

Herstellen van de sluitspier (sphincterplastiek)

Het chirurgisch herstellen van de sluitspier heeft de meeste kans op een goed resultaat als dat meteen na de inscheuring gebeurt. De resultaten van latere hersteloperaties zijn over het algemeen minder succesvol, maar zullen bij mensen onder de 50 jaar altijd worden overwogen.

Sacrale neuromodulatie

De sacrale neuromodulatie werkt via de zenuwen van het heiligbeen op de hersenen. Bepaalde reflexen die belangrijk zijn bij het poepen en het ophouden van de poep worden hiermee beïnvloed. De techniek wordt al vele jaren met succes toegepast bij urine incontinentie en kan dus ook bij een dubbele vorm van incontinentie (urine en ontlasting) zinvol zijn. De behandeling wordt in 2 sessies uitgevoerd: een testfase en een implantatiefase.

Dynamische gracilisplastiek

Hierbij wordt een nieuwe sluitspier gemaakt; meestal wordt daar een beenspier (m.gracilis) voor gebruikt. Vaak wordt deze operatie gecombineerd met een pacemaker om de spier te stimuleren. Deze operatie voeren wij uit in het Universiteits Ziekenhuis in Gent samen met professor P. Pattyn.

Stoma

Alleen bij die patiënten waar bovenbeschreven technieken mislukken of om overige zwaarwegende redenen, kan gekozen worden voor het aanleggen van een stoma. Een stoma is een niet natuurlijke uitgang van de darm, en wordt altijd operatief en op de buik aangelegd. 

 

Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze informatie, neem dan gerust contact op met de Proctos Kliniek in Bilthoven: 030-2250260 of stuur een email naar info@proctoskliniek.nl

Op indicatie van uw chirurg of op eigen verzoek kan een medisch psycholoog onderdeel uitmaken van de behandeling.

Back to top

Vragen over deze aandoening

  • Heb ik een verwijzing nodig om een afspraak te kunnen krijgen bij de Proctos Kliniek?

    U hebt een verwijzing nodig van uw huisarts of specialist om bij ons behandeld te kunnen worden.

  • Hoe kan ik een herhaalrecept aanvragen?

    Via dit formulier kunt u een herhaalrecept aanvragen.

     

  • Hoe moet ik laxeren voor mijn afspraak?

    Voor uw eerste consult (tenzij u veel pijn hebt) dient u een Microlax te gebruiken zodat de chirurg goed zicht heeft. Voor overige behandelingen wordt het u expliciet gevraagd door de chirurg of medisch assistent. Meer informatie over het gebruik van de Microlax is te vinden onder het kopje voorbereiding onderzoek. Ook kunt u gebruik maken van dit instructie filmpje.