Ontlastingsverlies (incontinentie)

Fecale incontinentie; ongewild verlies van ontlasting of winden

Ongewild verlies van ontlasting of winden (incontinentia alvi of fecale incontinentie) komt meer voor dan men aanvankelijk dacht; en niet alleen op hogere leeftijd. Vrouwen hebben vaker last van ongewild ontlastingsverlies dan mannen en meestal begint het pas echt een probleem te worden na de menopauze. Bij goed navragen blijkt vaak dat de klachten toch eigenlijk al langer bestonden, maar dat ze pas naar een arts gaan als het een ernstig probleem is geworden. Dus ondanks het feit dat het een enorme invloed kan hebben op het dagelijks leven, wordt er uit schaamte weinig of niet over het ontlastingsverlies gesproken, zelfs niet met de huisarts.

Als u last heeft van anale incontinentie, betekent dit dat u ontlasting of windjes niet goed kunt ophouden. Sommige mensen zijn volledig incontinent en poepen in hun broek zonder het te merken. Maar ook als u maar een klein beetje ontlasting verliest, ongewild windjes laat of wanneer u alleen remsporen in uw onderbroek heeft, is sprake van een lichte vorm van anale incontinentie.

Back to top

Hoe ontstaat incontinentie?

Er zijn vele oorzaken van ontlastingsincontinentie. Meest voorkomende oorzaken zijn een (gedeeltelijke) beschadiging of verslapping van de kringspier of de bekkenbodemspier, uitgezakte aambeien, een verslapping van de wand tussen de vagina en de endeldarm (een rectocele) of een endeldarmverzakking. Minder vaak ontstaat incontinentie door een beschadiging van de zenuwen die de kringspier en de bekkenbodemspieren aansturen. Het kan ook ontstaan door ontsteking van het slijmvlies van de endeldarm (proctitis), chronische diarree of chronische obstipatie (verstopping).

Plaatje bekkenbodemspier rotocel uitwendige sluitspier inwendige sluitspier aambei

 

Back to top

Klachten

De ernst van de klachten kunnen verschillen van pijn en jeuk aan de anus tot ongewild windjes laten tot echt in de broek poepen zonder het te voelen. Soiling (=het achterlaten van sporen in de onderbroek) kan ontstaan door het niet goed uit kunnen poepen waardoor soms restjes ontlasting net boven de kringspier achterblijven. Bij bewegen komt dit alsnog naar buiten.

Back to top

Diagnose en onderzoek

Meestal is uw verhaal en het lichamelijk onderzoek al voldoende om de diagnose te stellen. Vaak vragen we u om een dagboek bij te houden, een zogenaamd continentie dagboek. Hiermee krijgen we een goede indruk van de ernst van de incontinentie. Bovendien kan na de ingestelde behandeling het dagboek opnieuw ingevuld worden en zo kan er ‘gemeten’ worden of uw klachten verminderd zijn.
Soms zal nader onderzoek nodig zijn, zoals een kijkonderzoek van de darm (endoscopie), een druk- en/of volumemeting (anale mano- en voluminometrie), een endo-echografie (echografie van binnenuit) van de anus en de endeldarm of een defaecografie (röntgenonderzoek).

Back to top

Behandeling

Het is afhankelijk van de oorzaak van de incontinentie, uw leeftijd en uw gezondheidstoestand welke behandeling voor u de beste is.

Niet operatieve behandelingen

Indien er geen sprake is van een gescheurde anale kringspier, wordt veelal (in eerste instantie) gekozen voor een niet operatieve behandeling.

Regulering van de stoelgang

Het kan zinvol zijn om de stoelgang beter te reguleren; dat wil zeggen met vezelrijke voeding of vezelhoudende medicijnen, bij voorkeur psylliumvezels, de stoelgang meer samenhang te geven. Ook adviezen als regelmatig eten en drinken leiden soms al tot verbetering.

Bekkenfysiotherapie

Samen met een geregistreerd bekken fysiotherapeut(e) leert u met oefeningen hoe de spieren op de juiste manier te ontspannen en aan te spannen. Het is de bedoeling dat u als de behandeling is beëindigd, zelf doorgaat met de oefeningen. Net als tandenpoetsen, het is raadzaam om ze in uw dagelijks schema in te bouwen.

Om te laten zien wat het effect is van uw oefeningen, kan er gebruikt gemaakt worden van biofeedback training. Terwijl u de spieren aanknijpt ziet u wat voor effect dit heeft. Dit kan door middel van een apparaat dat uw beweging omzet in een grafiek. Het kan ook m.b.v. echografie.

Electrostimulatie

Electrostimulatie is een extra stimulatie van de spieren middels kleine stroomstootjes. Vaak wordt deze techniek als ondersteuning gebruikt.

Percutane neurostimulatie (PTNS)

Deze techniek lijkt erg op de sacrale neuromodulatie (zie onder). Het verschil is dat de zenuw (n.tibialis) via een klein naaldje, dat aan de binnenkant van de enkel wordt aangebracht, wordt gestimuleerd.

Darmspoeling

Hierbij wordt de darm ‘leeggespoeld’, zodat u de rest van de dag zonder angst voor lekkage de deur uit kunt. Dit kan met een klein flesje (150cc) voor klachten van soiling al voldoende helpen. Voor grotere spoelingen zijn verschillende spoelsystemen in de handel. Wij werken nu samen met Hoogland Medical om te zorgen dat een continentie verpleegkundige u thuis uit kan leggen hoe het systeem werkt. Darmspoelen is een intensieve bezigheid, en kan een goede tijdelijke oplossing zijn of een laatste behandeling voordat tot het aanleggen van een stoma (zie onder) wordt overgegaan. Voor meer informatie over het gebruik van het spoelflesje zie de informatiefolder.

 

Hulpmiddelen

Er bestaan anale tampons die als een stop functioneren. In de regel is dit wel een tijdelijke oplossing, maar geen definitieve. De tampon geeft nogal wat klachten, zeker als het gevoel in de anus normaal is.

Back to top

Operaties

Herstellen van de sluitspier (=sphincterplastiek)

Het chirurgisch herstellen van de sluitspier heeft de meeste kans op een goed resultaat als dat meteen na de inscheuring gebeurt.  De resultaten van latere hersteloperaties zijn over het algemeen minder succesvol, maar zullen bij mensen onder de 50 jaar altijd worden overwogen.

Sacrale neuromodulatie

De sacrale neuromodulatie werkt via de zenuwen van het heiligbeen op de hersenen. Bepaalde reflexen die belangrijk zijn bij het poepen en het ophouden van de poep worden hiermee beïnvloed. De techniek wordt al vele jaren met succes toegepast bij urine incontinentie en kan dus ook bij een dubbele vorm van incontinentie (urine en ontlasting) zinvol zijn. De behandeling wordt in 2 sessies uitgevoerd: een testfase en een implantatiefase. Lees meer

Bulkvormers (PTQ)*

Door het inspuiten van bolletjes in de inwendige sluitspier kan het verlies van  ontlasting. De resultaten van deze techniek vallen erg tegen.

Inbrengen van een kunst-sluitspier*

Indien er helemaal geen (werkende) sluitspier meer is, kan gekozen worden voor een kunstsluitspier. Dit is een bandje dat onderhuids wordt ingebracht en dat via een pompsysteem gevuld en geleegd kan worden. Omdat er relatief vaak complicaties optreden bij deze techniek, wordt hij bijna nergens meer uitgevoerd. Een modernere uitvinding is een magnetenbandje dat wordt ingebracht onder de huid. Dit bandje is in Nederland nog niet verkrijgbaar.

Dynamische gracilisplastiek

Hierbij wordt een nieuwe sluitspier gemaakt; meestal wordt daar een beenspier (m.gracilis) voor gebruikt. Vaak wordt deze operatie gecombineerd met een pacemaker om de spier te stimuleren. Deze operatie voeren wij uit in het Universiteits Ziekenhuis in Gent samen met professor P. Pattyn.

Stoma

Alleen bij die patiënten waar bovenbeschreven technieken mislukken of om overige zwaarwegende redenen, kan gekozen worden voor het aanleggen van een stoma. Een stoma is een niet natuurlijke uitgang van de darm, en wordt altijd operatief en op de buik aangelegd. 

*Deze technieken worden niet (meer) uitgevoerd in de Proctos Kliniek.

Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze informatie neem dan gerust contact op met de Proctos Kliniek in Bilthoven: 030-2250260 of stuur een email naar info@proctoskliniek.nl.

Back to top

Vragen over deze aandoening

  • Heb ik een verwijzing nodig om een afspraak te kunnen krijgen bij de Proctos Kliniek?

    U hebt een verwijzing nodig van uw huisarts of specialist om bij ons behandeld te kunnen worden.

  • Hoe kan ik een herhaalrecept aanvragen?

    Via dit formulier kunt u een herhaalrecept aanvragen.

     

  • Hoe moet ik laxeren voor mijn afspraak?

    Voor uw eerste consult (tenzij u veel pijn hebt) dient u een microlax te gebruiken zodat de chirurg goed zicht heeft. Voor overige behandelingen wordt het u expliciet gevraagd door de chirurg of medisch assistent. Meer informatie over het gebruik van de microlax is te vinden onder het kopje voorbereiding onderzoek. Ook kunt u gebruik maken van dit instructie filmpje of van de schriftelijke instructie.