Fissuur

Fissuur

Een fissura ani is een pijnlijk kloofje in het slijmvlies van de anus, ook wel fissuur genoemd. Het verloopt in de lengterichting en bevindt zich meestal in de middellijn aan de voor- of achterkant van de anus. Soms is het niet te zien van buiten. Als de fissuur langer bestaat is er vaak een goedaardige aangroeiing (wild vlees) van het slijmvlies (sentinel poliep) zichtbaar en/of voelbaar. Dit kan men onterecht voor een aambei aanzien.

Back to top

Klachten

Een fissura ani geeft meestal erge pijnklachten in de vorm van een scherpe pijn tijdens of na de stoelgang, vaak is er ook sprake van wat bloedverlies. In zeldzame gevallen kan er een ontsteking ontstaan waar pus uitkomt. 
Er zijn 2 soorten fissuren: de acute en de chronische.

Back to top

Hoe ontstaat een fissuur?

De acute fissuur ontstaat vaak na een harde ontlasting, een periode van diarree of een trauma. Meestal is er dan ook sprake van bloedverlies en wordt een gevoel van ‘de huid die openscheurt’ beschreven. Dit type fissuur geneest vaak snel, zolang er geen sprake is van harde ontlasting. Zorg er dus voor dat uw ontlasting zacht is.
De chronische fissuur is het gevolg van een acute fissuur die niet geneest. De fissuur geneest niet omdat de inwendige sluitspier verkrampt (=hypertonie). Dit wordt veroorzaakt door een reflex waar onze hersenen geen controle over hebben. 

Door de verkramping passeert de ontlasting moeilijker en kan bovendien een verminderde doorbloeding van het slijmvlies ontstaan waardoor de fissuur ook slechter kan genezen.

Mogelijk kan een chronisch verhoogde druk op de inwendige sluitspier door verzakking van de darm en/of een zwakke uitwendige sluitspier ook een hypertonie van de inwendige sluitspier veroorzaken, maar dat is nog niet wetenschappelijk bewezen.

Back to top

Vicieuze cirkel

Door de verkramping passeert de ontlasting moeilijker waardoor meer pijn ontstaat. Dit kan leiden tot angst om te poepen waardoor de bekkenbodem spier tijdens het poepen niet goed meer kan ontspannen (=anisme). Er kan gemakkelijk een vicieuze cirkel ontstaan die het dagelijks leven uiteindelijk ernstig kan beïnvloeden.

Afbeelding met uitleg over het anisme

 

Back to top

Diagnose en onderzoek

Meestal zijn de klachten zo duidelijk, dat uitwendig lichamelijk onderzoek alleen al voldoende is. Veel mensen zijn bang voor kanker als ze zoveel pijn in hun anus hebben. In de meeste gevallen van anale pijn is er echter sprake van een fissuur of een andere goedaardige proctologische aandoening. Indien het bij het lichamelijk onderzoek niet duidelijk is, of indien het bloedverlies doorgaat na genezing van het kloofje zal een inwendig onderzoek van de darm (een endoscopie) gedaan moeten worden om een andere oorzaak van het bloedverlies uit te sluiten.

Back to top

De behandelingsmogelijkheden

Een fissura ani reageert over het algemeen goed op eenvoudige maatregelen zolang die maar op tijd worden gestart. Een belangrijke veroorzaker van de chronische fissuur is pijn. 
Een fissuur kan leiden tot een vicieuze cirkel waarbij de pijn een grote rol gaat spelen in het dagelijks leven van de patiënt. Het is niet ongebruikelijk dat iemand zelfs niet meer in staat is om te werken. De pijn in de anus verandert namelijk van gevolg in oorzaak, zo belandt u in die vicieuze cirkel. Het is belangrijk om op tijd medische hulp te zoeken, de kans van slagen van de behandeling is dan veel groter. 

Wat is er aan te doen?

  • Allereerst moet de pijn worden bestreden met pijnstillers. Flink zijn en de pijn verbijten is beslist geen goed idee. Hierdoor kan de fissuur juist moeilijker genezen en chronisch worden.
  • Minstens zo belangrijk: zorg voor zachte ontlasting. Dit doet u door regelmatig en vezelrijk te eten (denk aan zemelen, bruinbrood, peulvruchten, groenten en fruit) en veel water te drinken (zo’n 1,5-2 liter per dag).
  • Ga niet vasten, want dan zal de ontlasting alleen maar moeizamer worden.
  • Ook is het belangrijk om niet haastig naar het toilet te gaan en te gaan persen. Neem de tijd, probeer ontspannen te zitten. Het helpt om de voeten op een klein krukje te zetten.
  • Eventueel zijn medicijnen nodig om de stoelgang zacht te houden. Het is niet raadzaam om te stoppen met eten of om diarree op te wekken, dit irriteert de wond alleen maar meer.

Gaan de klachten van de fissuur niet over dan is meestal een medische behandeling nodig. Doordat de stoelgang bij een fissuur zo veel pijn doet, kan de inwendige sluitspier verkrampt raken. Dit verschijnsel heet hypertonie. Het is een reflex waar u zelf geen invloed op hebt. De verkramping maakt de stoelgang nog moeizamer en vermindert de doorbloeding van het slijmvlies. De wond kan hierdoor niet goed genezen. Er ontstaat een chronisch fissuur.

Goede pijnstilling en zachte ontlasting blijft bij onderstaande aanvullende behandelingen heel belangrijk!

Isosorbidedinitraatzalf (ISDN)-zalf of Diltiazem zalf

De werkzame stof geeft verslapping van de gladde spiervezels. Hierdoor vermindert de spanning van de inwendige sluitspier. Het veroorzaakt ook vaatverwijding waardoor de fissuur beter doorbloed wordt en dus beter kan genezen. ISDN geeft nog wel eens hoofdpijn.

De zalf moet 3-4 keer per dag in de anus op de fissuur gesmeerd worden en niet op de huid eromheen. Breng daarvoor de helft van uw bovenste vingerkootje naar binnen en maak een draaiende beweging. Het is raadzaam om een condoompje om de vinger te doen;  knip evt. de vinger van een plastic handschoen af.

Normaal gesproken wordt er minimaal 6 weken behandeld, als de klachten snel afnemen, dan kunt u na overleg met uw arts, de frequentie van het smeren afbouwen. Als u al enige maanden klachten had van de fissuur, stop dan nooit van de een op de andere dag met de zalf.

Bekken fysiotherapie

Indien bovengenoemde behandeling niet helpt en/of er sprake is van anisme (=een paradoxale aanspanning van de bekkenbodem spier tijdens persen, zie kader anisme onder bovenstaand kopje vicieuze cirkel) wordt bekkenfysiotherapie aangeraden. U krijgt dan adviezen over de juiste houding op het toilet en ontspanningsoefeningen. Bij anisme moet opnieuw geleerd worden hoe de spieren tijdens het poepen te gebruiken. Eventueel kan deze therapie gecombineerd worden met het zelf oprekken van de sluitspier. U leert hoe u dit thuis kunt doen met eventuele speciale hulpmiddelen (conussen).

Back to top

Operaties

Botulinetoxine (botox) injectie

Botulinetoxine verlamt een aantal spiervezels, waardoor de verhoogde spanning van de kringspier opgeheven wordt. Het wordt in de inwendige kringspier gespoten. Het is een tijdelijke verlamming; u wordt dus niet incontinent, al kan dat wel tijdelijk optreden. De behandeling wordt vaak gecombineerd met een onderzoek onder narcose en het eventueel schoonmaken van de fissuur.

Fissurectomie

Een fissurectomie is het schoonmaken van de fissuur. Deze operatie kan succesvol  zijn als de fissuur al lang bestaat en de randen van de fissuur avitaal (=wit) zijn. De fissuur zal dan ook nooit genezen. Deze behandeling  wordt ook gecombineerd met Botox injectie.

Verschuivingsplastiek

Bij een verschuivingsplastiek wordt de fissuur helemaal weggenomen. Er wordt nieuw weefsel van net binnen de anus voor in de plaats gehecht.

Manuele anale dilatatie

Bij een manuele anale dilatatie wordt onder narcose de sluitspier voorzichtig opgerekt. Het zelf oprekken van de anus met de conussen (zie bekkenfysiotherapie) is een veiliger methode.

Laterale interne sfincterotomie (LIS)

Bij een laterale interne sfincterotomie (LIS) wordt de inwendige sluitspier doorgenomen. Deze operatie helpt over het algemeen erg goed tegen de pijn, maar geeft zeker bij vrouwen die vaginale bevallingen hebben gehad een verhoogde kans op incontinentie op lange termijn. De ingreep wordt in Nederland bijna nooit meer uitgevoerd.

Back to top

Complicaties

Botulinetoxine (botox) injectie

Bij anisme is er sprake van een verkeerde ‘poep’ beweging. Normaal gesproken ontspant de bekkenbodemspier zich, maar bij dit syndroom spant hij juist aan. We noemen dat een paradoxale aanspanning (=contractie). Het opnieuw leren poepen met behulp van een bekkenbodem fysiotherapeut is meestal de beste behandeling.

Intersphincterisch abces

In een klein aantal gevallen kan een abces ontstaan in de wond tussen de 2 sluitspieren in. Een abces is een wat verder gevorderde ontsteking, waarbij pus is ontstaan. Meestal is er dan dus ook pusverlies uit de anus.

Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze informatie neem dan gerust contact op met de Proctos Kliniek in Bilthoven: 030-2250260 of stuur een email naar info@proctoskliniek.nl.

Back to top

Vragen over deze aandoening

  • Heb ik een verwijzing nodig om een afspraak te kunnen krijgen bij de Proctos Kliniek?

    U hebt een verwijzing nodig van uw huisarts of specialist om bij ons behandeld te kunnen worden.

  • Hoe kan ik een herhaalrecept aanvragen?

    Via dit formulier kunt u een herhaalrecept aanvragen.

     

  • Hoe maak ik een afspraak bij de Proctos Kliniek

    U heeft een verwijsbrief van de huisarts of medisch specialist nodig om een afspraak te kunnen maken. Deze kan digitaal bij ons aangeleverd worden via Zorgmail door de huisarts of specialist , of u neemt deze  mee naar de kliniek.

    U belt zelf om de afspraak voor een eerste consult in te plannen.